Iñigo Landa

Altzan ez dira gutxi 80. hamarkadan drogaren trafikoak eta kontsumoak jotako pertsonak eta familiak. Gure egungo historian oso momentu garrantzitsuak izan ziren haiek zeren, eragin zuten kalteaz areago, auzotarrek asmatu zuten erantzun kolektibo bat ematen, ekipamendu soziokulturalak, heziketa zentroak eta kiroldegiak exijituz drogen fenomeno sozialaren aurre egiteko aukera egokien eta sendoen gisa.
Drogazaletasunaren arazoan bultzatutako salaketa, prebentzio eta tratamendu ekimenak kolektiboak eta anonimoak izan dira neurri handi batean, baina badira izen batzuk ere merezi dutenak aipatzea.

Horietako bat Xabier Arana Berastegi da, Bidebietako gazte altzatarra eta Zuzenbideko ikaslea garai haietan, buru-belarri lanean aritu dena azken hiru hamarkadetan drogen fenomenoaren arloan. Ion Burgiren eta haren eskutik irakurri ahal izan dugu “Altza, Hautsa Kenduz” aldizkarian (behean begiratu) garai horietan bizitutakoa.
Xabier Arana notizia izan azken hilabete honetan “Drogas, legislaciones y alternativas” izenburuko liburua argitaratu duelako, Gakoa Liburuak argitaletxean. Liburuak daraman azpititulu luzeak edukiaren nondik norakoa erakusten digu: “De los discursos de las sentencias sobre el tráfico ilegal de drogas a la necesidad de políticas diferentes”. Edukia bere doktore-tesian oinarrituta dago, “Los discursos de las sentencias sobre el tráfico ilícito de drogas (Audiencia Provincial de San Sebastián, década de los años ochenta)” izenburukoa. Ikerketa honi esker Doktore maila lortu zuen 2011. urtean. Liburua, beraz, adituei zuzendua dago, baina, aldi berean, garai eta gai horretan interesaturik dagoen edonork ere zukua aterako dio.
Zorionak, Xabier, egin duzun guztiagatik, eta zorionekoak gu ondoan zaitugulako.

• ARANA, Xabier: “Desde la denuncia del tráfico de drogas a la prevención comunitaria de las drogodependencias en Altza” In: Hautsa Kenduz III (1996), 137-140 orr.
• BURGI, Ion; ARANA, Xabier: “Una pequeña gran historia de prevención: El taller de Askagintza-Altza” In: Hautsa Kenduz  XI (2011), 183-192 orr.
• ARANA, Xabier: “Algunos recuerdos en la cuesta de mi infancia“. Estibaus, 1999.

Altzako Historia Mintegiak “Cuaderno de Tere” aurkeztu zuen joan den ostiralean Tomasenen. Koadernoak Teresa Nolasco-ren oroitzapenak biltzen ditu eta, horrekin batera, Altzako ceclavinera -edo Ceclavingo altzatarra, bata zein bestea,- honen Bodegan berrogeita hamar bat urtetan zehar eskaini dituen Extremadurako plateren iruzkin labur sorta batekin osatuta dator, baita hainbat ohar eta hiztegitxo batekin ere. .

Haren oroitzapenek ia desagerturik dagoen Goi Extremadurako landa girora garamatzate. Sukaldaritzako ohar laburrak eta hiztegitxoa bestalde, -landa giroari, sukaldaritzari eta herriko hizkerari lotuak-, haren oroitzapenek islatzen duten Lurraren barne kantuaren, familiaren eta txokoaren aldeko agerpen xume bat baino ez dira.

Hauxe da, bada, AHMren asmoa, alegia, tradizioak onetik duena berreskuratzea, sustraiekiko eta Naturarekiko errespetua adieraztea. Koaderno honen eta etor daitezkeen ondokoen bitartez, jatorriari bizkarra eman gabe eta Altzan errotuz bere bizitza eraiki duten pertsonei hitza eman nahi diegu, modu horretan komunitate bat solidarioa, anitza eta aberatsa sortuz.

Iñigo Landa

Bi ikerlan interesgarriak irakurtzera gonbidatu nahi zaituztegu. Lehengoa Fernando Barrero Arzak bazkideak bere aitonaren gainean berreraiki duen biografia da, Gerra Zibilaren amaieran kontzentrazio eremu batean desagertu zena. “Recomposición biográfica de un caso de desaparición forzada: Andrés Barrero Rodríguez” da ikerlanaren izenburua eta orain dela bi urte Estibausen bertan aipatu genuen beste lan batekin lotura handia dauka (”Historia y tragedia de la 109ª BM en el Campo de Zaldívar (Badajoz)”.

Bigarren irakurgaia “Gipuzkoako Etxe Merkeen adibide bat: Azkoitiko San Martin auzoa” izenburukoa da, Iker Lamariano Garagarzaren Master Amaierako Lana. Azkoitiko San Martin auzoa 1911. urteko Etxe Merkeen Legearen arabera eraiki zen, Altzan Larratxo pasealekuan dagoen Maria Kristina auzunea bezala,. Monografian Altzako adibidearen ezaugarriak jasotzen dira, Gipuzkoako beste adibideena bezalaxe, eta auzo horiek eraiki ziren testuinguruaren azterketa interesgarria egiten du, gaiari buruz orain arte, batez ere Beatriz Herreras Moratinosi esker genekiena aberastuz.

Urtebete pasa da hogeita bosgarren urteurrenaren ospakizunetatik. Urte berezia izan zen hura, alde guztietatik begiratuta, eta bultzada ederra izan zen aurrean dauzkagun erronkei eusteko. Horrela, hilabete hauetan lanean jardun dugu eta urte amaitu aurretik egitarau trinko bat prestatu dugu lan horren erakusgarri. Garaiz jasoko duzue informazioa zehatza, baina, bitartean, bihoa oraingoz egitarauaren aurrerapen hau:

• Ganbara erakusketa: “Egun batez Altzan…orain dela 60 urte“, Tomasene kultur etxean, abenduaren 11tik 14ra.
• “El cuaderno de Tere” liburuxkaren aurkezpena, Tomasenen, abenduaren 14an.
• 2013. urteko egutegiaren aurkezpena, egun eta leku berean.
• “Altzak soinu, Altzak doinu” kontzertua, San Martzial elizan, abenduaren 15ean.
• AltzaNatura: abenduaren 16an Marko Sierraren eskutik ibilaldia Molinao errekaren inguruetan honen balio naturalak ezagutzeko.

Erne, bada, abenduan.
Bitartean, Orereta-Oinarri abesbatzak iazko kontzertuan abestutako pieza honekin goxatzen uzten zaituztegu: Josu Elberdin pasaitarraren “Alami”.

Alami

Baso ilunean soinurik ez dago,
Baso ilunean ahul dago dena. (bis)
Hotza, hotza ta iluna.
Hotza, hotz handia.
Zarata izotzan urtu eginten da
Eta iluntasunean desagertzen da.

Paparapapapa… (bis)

Amestu egin nahi dut
Munduan zehar ibiltzen naizela
Zoriontsu izanik
Jendearekin abesten dudala.
Amestu egin nahi dut
Munduan zehar ibiltzen naizela
Zoriontsu izanik
Jendearekin abesten dudala!

Amets egiten dut nik
Ametsak amestu
Abestuz amesten dut
Zerurantz begira
Amets egiten dut nik
Ametsak abestuz
Abestuz amesten dut
Zerurantz begira

Pasa den ostiralean “Sarroeta-Martutene txuri-beltzez” liburuaren aurkezpena egin genuen giro ezin hobean. Hasieran, istripuz hildako Odei gaztearekin gogoratu eta bere familiari bildutakoen elkartasuna adierazi zitzaion. Ondoren, liburuaren prestaketan lan egin dutenen ordezkariek hitz egin zuten eta argazki-aurkezpen bat ikusi genuen. Argazkiek oroimena astindu zuten eta baita hitz egiteko parada ere eskaini zuten. Hizketaldian argazki zaharrak eta anekdotak biltzen jarraitzeko intentzioa azaldu zen, eta horretarako hitzordua jarri zen gaurko, eta jarraipena izango duela espero dugu.

Gure aldetik ere jarraitzeko asmoa dugu eta aurki itzuliko gara Sarruetan aurkitu dugun argazkilari baten inguruan hitz egiteko. Izan ere, Aingelu-goia baserrian Francisco Armendarizen argazkiekin egin dugu topo, eta bere lanak liluratu gaitu. Liburuan haren sei argazki erakutsi ditugu, Dolores Armendarizek utziak, seiak ederrak.

Poz-pozik gaude albumarekin eta honek izango duen jarraipenarekin.

Francisco Armendariz, 1960

Jon Serrano

Azken Hautsa Kenduz aurkeztu ondoren berehala jarri ginen lanean argazki berrien bila hurrengo zenbakiari begira. Gure bilaketa Sarrueta aldera bideratu genuen eta hasi bezain pronto topo egin genuen Sarroeta Auzo Elkartearekin eta beste hainbat lagun eta familiekin. Haien bitartez bildu genuen argazki multzoagatik eta kalitateagatik Album Altzatarra bildumaren zenbaki berri bat osatzeko materiala zegoela iruditu zitzaigun, eta baita argitaratzera animatu ere.

Album altzatarra berriaren aurkezpena urriaren 5ean izango da, Martuteneko Etxarriene Auzo Etxean, arratsaldeko 7:30ean. Liburua salgai jarriko da 12 euro truke eta interesatuek Sarroeta Auzo Elkartearen, Altzako Historia Mintegiaren edo Etxarrieneren bitartez eskura dezakete.

Antxo eta emakumeak dira aurreko hilabeteetan gure arreta merezi izan duten bi liburuen gai nagusiak.

Lehenengoa Antxoren sorrerari buruzkoa da, “Antxo, lasalatarren asmo - Antxo, proyecto de los Lasala“, Txema Ruiz Echeverríak idatzia eta Antxotarrok Historia Mintegiak argitaratua. Liburuan bi zati bereizten dira. Aurrena Fermin Lasala aitari eta izen bereko semeari eskainia dago eta Antxoren sorrera eta bilakaera aztertzen ditu. Aitak 1847. urtean inauguratu zen errepide nagusia eraiki eta Molinaoko padurak lehortzeko eta nekazal lurrak bihurtzeko kontzesioa lortu zuen. Semea, Mandaseko dukea, areago joan zen eta Antxoren hiri eta industria garapenak bultzatu zituen. Bigarren zatian, Txema Ruizek Antxoko kaleak ditu hizpide, haien aspaldiko izenak eta bizitza gogoratuz. Liburuaren ezkerreko orrialde bakoitzeko irudi bana jarri dute irakurketaren lagungarri. Elkarteak bere kontu ordaindu du liburua eta salgai jarri du liburu denda hauetan: Trintxerpeko Lema, eta Antxoko Urdin, Maritxalar, Beni, Ros, Pasajes eta Rubén.

“Mujer pasaitarra en el pasado siglo XX. Recreación de vivencias e imaginarios” da ekarri dugun bigarren liburuaren izenburua eta Rosa Garcia-Orellan antropologoa da azterlan interesgarri honen egilea. Pasaiako portuaren jarduerari loturiko emakumeen testigantzetan oinarriturik, joan den mendeko hogeigarren eta hirurogeita hamargarren hamarkaden arteko historian murgiltzen da. Argazki sorta handi baten laguntzaz, jendearen, gizartearen eta ekonomiaren bilakaera erakusten du emakumeen bizipenen ikuspegitik.

Liburua doan jaitsi daiteke Interneteko helbide honetatik: http://www.bubok.es/libros/211538/Mujer-Pasaitarra-Siglo-XX

Ostiralean Altzaren adiskideen elkargune bihurtu zen Tomasene eta giro eder batean  bete egin zen “Altza,Hautsa Kenduz 11″ liburuari ongietorria emateko. Liburuaren aurkezpenarekin batera, Daniel Soliño txistulariak eta Manu Gómez gaita-joleak doinuz jantzi zuten ekitaldia eta Mattin ilustratzailearen irudi koloretsuek argitu zituzten paretak.

  (gehiago…)  »  

Abenduaren 16an, ostirala, arratsaldeko 7:30ean, ‘Altza, hautsa kenduz’ liburu sortaren ale berri bat aurkeztuko dugu Tomasenen. Ale berri hau hamaikagarrena izango da eta 25 urteko ospakizunen egitaraua biribiltzera dator.

  (gehiago…)  »